Een overlijden betekent niet dat e-mailaccounts, cloudopslag en sociale-mediaprofielen automatisch verdwijnen. Bij veel online diensten blijft een account gewoon bestaan totdat een nabestaande actie onderneemt, een vooraf ingestelde regeling in werking treedt of een aanbieder het account na langdurige inactiviteit verwijdert.
Wat er precies gebeurt, verschilt sterk per aanbieder. Bij de ene dienst kan een profiel een herdenkingsstatus krijgen, terwijl een andere aanbieder onder voorwaarden gegevens beschikbaar kan stellen of een account uiteindelijk automatisch verwijdert.
Voor nabestaanden is het daarom belangrijk om niet ervan uit te gaan dat één procedure voor alle online accounts geldt.
Een online account stopt niet automatisch bij overlijden
Online diensten krijgen meestal niet automatisch bericht wanneer een gebruiker overlijdt. Een account kan daardoor nog lange tijd actief of zichtbaar blijven.
Dat kan betekenen dat een sociaal profiel nog online staat, bestanden in de cloud bewaard blijven of een e-mailadres voorlopig blijft bestaan.
Pas wanneer een aanbieder van het overlijden op de hoogte wordt gebracht of wanneer een ingestelde regeling voor inactiviteit wordt geactiveerd, kan de status van het account veranderen.
Daarbij vragen aanbieders vaak om bewijs van overlijden en soms aanvullende documenten waaruit blijkt dat iemand bevoegd is om een verzoek te doen.
Wat gebeurt er met een Google-account?
Bij een Google-account kunnen Gmail, Google Drive, Google Foto’s en andere diensten aan hetzelfde account gekoppeld zijn.
Google geeft nabestaanden niet simpelweg het wachtwoord van een overleden gebruiker. Naaste familieleden of wettelijke vertegenwoordigers kunnen wel een verzoek indienen om een account te sluiten. In bepaalde omstandigheden kan Google ook besluiten bepaalde gegevens uit het account beschikbaar te stellen.
Heeft de gebruiker tijdens zijn leven Inactiviteitsvoorkeuren ingesteld, dan kan vooraf zijn bepaald dat bepaalde personen na een periode van inactiviteit toegang krijgen tot geselecteerde gegevens. Ook kan zijn ingesteld dat het account uiteindelijk wordt verwijderd.
Zonder zo’n instelling verdwijnt een Google-account niet meteen. Google hanteert daarnaast een beleid voor langdurig inactieve accounts en kan een account met bijbehorende gegevens verwijderen wanneer het gedurende ten minste twee jaar niet is gebruikt.
Dat betekent dat nabestaanden die bepaalde foto’s, documenten of andere gegevens nodig hebben niet onbeperkt moeten wachten.
Bij Apple maakt een erfeniscontact veel verschil
Apple heeft een speciale voorziening voor gegevens na overlijden: het erfeniscontact.
Wanneer iemand tijdens zijn leven een erfeniscontact heeft aangewezen, kan die persoon na het overlijden toegang aanvragen tot bepaalde gegevens in de Apple Account. Daarvoor zijn onder andere de door Apple aangemaakte toegangssleutel en een overlijdensakte nodig.
Na goedkeuring kan toegang mogelijk zijn tot bijvoorbeeld foto’s, berichten, notities, bestanden en bepaalde reservekopieën.
Niet alles wordt beschikbaar. Gegevens in de iCloud-sleutelhanger, waaronder wachtwoorden en passkeys, vallen er bijvoorbeeld niet onder. Ook aangekochte films, muziek en boeken worden niet op dezelfde manier overgedragen.
Is er geen erfeniscontact aangewezen, dan kunnen nabestaanden nog steeds een verzoek bij Apple indienen. Welke juridische documenten daarbij nodig zijn, hangt af van het land en de situatie.
Een belangrijk verschil bestaat bovendien tussen toegang tot gegevens en toegang tot een apparaat. Een iPhone of iPad die met een toegangscode is vergrendeld, kan Apple niet eenvoudig voor nabestaanden ontgrendelen. Om het apparaat opnieuw te gebruiken kan wissen noodzakelijk zijn.
Een Facebook-profiel kan een herdenkingsstatus krijgen
Facebook behandelt een overleden gebruiker anders dan een gewone inactieve gebruiker.
Wanneer Facebook een geldig verzoek over een overlijden ontvangt, kan een persoonlijk profiel worden omgezet in een herdenkingsaccount. Bij het profiel verschijnt dan een aanduiding dat de persoon wordt herdacht.
Bestaande foto’s, berichten en andere gedeelde inhoud kunnen zichtbaar blijven voor het publiek waarmee ze oorspronkelijk zijn gedeeld. Het profiel verschijnt niet meer op dezelfde manier in bijvoorbeeld verjaardagherinneringen en suggesties voor nieuwe contacten.
Op een herdenkingsaccount kan niemand meer inloggen.
Heeft de gebruiker vooraf een contactpersoon voor de digitale nalatenschap aangewezen, dan kan die persoon een beperkt aantal zaken rond het herdenkingsprofiel beheren. Daarmee krijgt die persoon echter niet automatisch volledige toegang tot het oorspronkelijke account of de privéberichten.
Naaste familie kan Facebook ook vragen om het account van een overleden persoon te verwijderen.
Outlook en OneDrive werken weer anders
Bij Microsoft kunnen onder meer Outlook.com, Hotmail en OneDrive aan dezelfde Microsoft-account zijn gekoppeld.
Microsoft geeft aan dat nabestaanden zonder toegang tot het account normaal gesproken niet zomaar toegang krijgen tot e-mail en opgeslagen bestanden. Voor het vrijgeven van gegevens kunnen juridische procedures nodig zijn.
Bij langdurige inactiviteit speelt tijd bovendien een belangrijke rol. Volgens Microsoft worden Outlook.com- en OneDrive-accounts na een periode van inactiviteit beperkt en kunnen e-mailberichten en bestanden uiteindelijk worden verwijderd. Een Microsoft-account kan na twee jaar inactiviteit vervallen.
Microsoft biedt daarnaast voor OneDrive een digitale-nalatenschapsfunctie waarmee iemand vooraf een vertrouwd contact toegang tot bestanden kan geven. Wanneer die mogelijkheid vooraf is ingesteld, kan de afhandeling na overlijden daardoor heel anders verlopen dan wanneer niets is geregeld.
Een wachtwoord betekent niet automatisch dat toegang is toegestaan
Nabestaanden vinden soms een opgeslagen wachtwoord op een computer, telefoon of in papieren administratie. Daarmee lijkt het probleem opgelost, maar technisch kunnen inloggen en formeel recht hebben op gegevens zijn twee verschillende dingen.
Aanbieders hanteren eigen voorwaarden voor de accounts van overleden gebruikers en kunnen specifieke procedures voorschrijven.
Dat is vooral van belang wanneer een account persoonlijke correspondentie, financiële gegevens, foto’s of bestanden van andere personen bevat.
De officiële procedure van de aanbieder is daarom een veiliger uitgangspunt dan ervan uitgaan dat het bezit van een wachtwoord automatisch volledige toegang geeft.
Ook gegevens en het account zijn niet hetzelfde
Bij een overlijden kunnen verschillende vragen door elkaar lopen.
Nabestaanden kunnen bijvoorbeeld een account willen sluiten, terwijl ze eerst foto’s of documenten nodig hebben die erin staan. Bij sommige aanbieders is het verwijderen van een account definitief en zijn gegevens daarna niet meer beschikbaar.
Daarom is het verstandig eerst vast te stellen of er nog informatie uit het account nodig is voordat om definitieve verwijdering wordt gevraagd.
Dat geldt vooral voor cloudopslag, e-mail en fotoarchieven.
Waarom vooraf vastleggen toch verschil maakt
De verschillen tussen Google, Apple, Facebook en Microsoft laten zien dat er geen universele procedure voor online accounts na overlijden bestaat.
Bij de ene aanbieder kan iemand vooraf een contactpersoon aanwijzen, bij een andere dienst kan een profiel worden herdacht en elders kunnen gegevens na langdurige inactiviteit uiteindelijk verdwijnen.
Een overzicht vooraf maakt de afhandeling daarom veel eenvoudiger. Wie zijn digitale nalatenschap wil regelen, kan vastleggen welke belangrijke accounts bestaan en welke wensen daarbij horen.
Dat betekent niet dat nabestaanden automatisch overal toegang toe krijgen. Het voorkomt wel dat belangrijke accounts pas bij toeval worden ontdekt.
Controleer altijd de actuele procedure
Online diensten wijzigen hun voorwaarden en mogelijkheden regelmatig. Een procedure die vandaag geldt, kan over enkele jaren anders zijn.
Nabestaanden kunnen daarom het beste rechtstreeks bij de aanbieder controleren welke procedure op dat moment geldt, welke documenten nodig zijn en of een account kan worden verwijderd, herdacht of gedeeltelijk toegankelijk kan worden gemaakt.
Wat er met een online account na overlijden gebeurt, wordt uiteindelijk niet door één algemene regel bepaald. Het hangt af van de aanbieder, de instellingen die de gebruiker tijdens zijn leven heeft gekozen en de documenten waarover nabestaanden beschikken.