Wat regelen na overlijden? Praktische stappen op een rij

Na het overlijden van een familielid of andere naaste komt er in korte tijd veel op je af. Naast verdriet zijn er praktische zaken die geregeld moeten worden. Sommige kunnen niet wachten, terwijl andere pas weken of maanden later aan de orde komen.

Wat moet je regelen na een overlijden en waar begin je? Het helpt om de werkzaamheden in stappen te verdelen. Zo hoef je niet alles tegelijk te overzien en verklein je de kans dat belangrijke zaken worden vergeten.

Wat regelen na overlijden? Begin met de eerste noodzakelijke stappen

Wanneer iemand overlijdt, moet een arts eerst het overlijden vaststellen. Daarna moet de gemeente op de hoogte worden gebracht.

In de praktijk doet de uitvaartondernemer vaak aangifte van overlijden bij de gemeente. Nabestaanden mogen dit ook zelf doen. De gemeente verwerkt het overlijden vervolgens in de Basisregistratie Personen.

Daarna kan de uitvaart verder worden geregeld.

In Nederland vindt een begrafenis of crematie normaal gesproken uiterlijk op de zesde werkdag na het overlijden plaats. Daardoor moeten in de eerste dagen relatief veel beslissingen worden genomen.

Zoek eerst uit of er wensen voor de uitvaart zijn

Voordat allerlei keuzes worden gemaakt, is het verstandig na te gaan of de overledene zelf iets heeft vastgelegd.

Denk bijvoorbeeld aan wensen over:

  • begraven of cremeren;
  • de locatie van de uitvaart;
  • muziek;
  • sprekers;
  • bloemen;
  • rouwkaarten;
  • de bestemming van de as;
  • een uitvaartverzekering.

Soms staan zulke wensen in een apart document, bij een uitvaartondernemer of in de persoonlijke administratie.

Een testament is niet automatisch de plaats waar alle praktische uitvaartwensen staan. Zoek daarom ook tussen de gewone documenten van de overledene.

Controleer of er een uitvaartverzekering is

Een uitvaart kan aanzienlijke kosten met zich meebrengen. Controleer daarom vroeg of de overledene een uitvaartverzekering had.

Kijk bijvoorbeeld in:

  • bankafschriften;
  • e-mail;
  • verzekeringsmappen;
  • polissen;
  • de digitale administratie.

Neem vervolgens contact op met de verzekeraar voordat grote financiële afspraken worden gemaakt. De dekking verschilt per verzekering.

Sommige verzekeringen keren een bedrag uit, terwijl andere bepaalde diensten leveren.

Verzamel de belangrijkste documenten

Na de eerste dagen zijn verschillende documenten nodig om de administratie verder af te handelen.

Het is daarom handig om één map te maken waarin je relevante stukken verzamelt.

Denk onder andere aan:

  • de overlijdensakte;
  • identiteitsgegevens;
  • verzekeringspolissen;
  • bankgegevens;
  • een eventueel testament;
  • hypotheek- of huurdocumenten;
  • pensioeninformatie;
  • belastingdocumenten;
  • gegevens over bezittingen en schulden.

Je hoeft niet direct alles compleet te hebben. Begin met wat je kunt vinden en vul het overzicht later aan.

Zoek uit of er een testament is

Een testament kan belangrijke informatie bevatten over de nalatenschap en de erfgenamen.

Via het Centraal Testamentenregister kan worden nagegaan of iemand een testament heeft laten maken en bij welke notaris dat testament ligt. Het register geeft niet zelf de inhoud van het testament.

Als er geen testament is, bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn.

Bij twijfel over de nalatenschap kan het verstandig zijn een notaris te raadplegen, zeker wanneer er meerdere erfgenamen, schulden, een woning of andere ingewikkelde omstandigheden zijn.

Wees voorzichtig met de erfenis

Een nalatenschap kan uit bezittingen bestaan, maar ook uit schulden.

Daarom is het belangrijk niet te snel te handelen alsof de erfenis al volledig is geaccepteerd.

Erfgenamen kunnen een nalatenschap zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Welke keuze verstandig is, hangt af van de situatie.

Wanneer nog niet duidelijk is hoeveel schulden en bezittingen er zijn, verdient vooral voorzichtigheid aandacht.

Maak daarom eerst een overzicht voordat waardevolle spullen worden verdeeld of andere grote beslissingen worden genomen.

Wees ook voorzichtig met het betalen van openstaande rekeningen uit de nalatenschap. Bepaalde handelingen kunnen worden gezien als zuivere aanvaarding van de erfenis. Voor het betalen van de uitvaart uit de nalatenschap geldt een uitzondering. Bij twijfel is het verstandig eerst juridisch of notarieel advies te vragen.

Neem contact op met de bank

Bankzaken behoren tot de belangrijke financiële onderdelen na een overlijden.

Neem contact op met de bank en vraag welke documenten nodig zijn om de rekening(en) en eventuele andere producten af te handelen.

Wat er precies gebeurt met een rekening hangt onder andere af van:

  • het soort rekening;
  • of er een gezamenlijke rekening is;
  • wie de erfgenamen zijn;
  • de hoogte van het vermogen;
  • de aanwezigheid van een testament.

Controleer tegelijkertijd welke automatische incasso’s en periodieke betalingen vanaf de rekening lopen.

Stop niet automatisch iedere betaling. Sommige vaste lasten moeten mogelijk voorlopig doorlopen, bijvoorbeeld wanneer een woning nog niet is verkocht of opgezegd. Handel wel voorzichtig zolang nog niet is besloten hoe de erfenis wordt aanvaard en ga zo nodig bij de bank, notaris of juridisch adviseur na wie betalingen namens de nalatenschap mag verrichten.

Breng abonnementen en contracten in kaart

Na een overlijden kunnen allerlei overeenkomsten blijven doorlopen.

Denk aan:

  • telefoon en internet;
  • energie;
  • kranten en tijdschriften;
  • streamingdiensten;
  • sportschool;
  • software;
  • goede doelen;
  • lidmaatschappen;
  • huur;
  • verzekeringen.

Maak eerst een lijst en bepaal daarna per contract wat ermee moet gebeuren.

Sommige overeenkomsten kunnen direct worden beëindigd. Andere moeten tijdelijk doorlopen of op naam van een partner of andere bewoner worden gezet.

Bewaar bevestigingen van opzeggingen en wijzigingen, zodat later duidelijk is wat al is afgehandeld.

Niet iedere organisatie hoeft afzonderlijk te worden gebeld

Na verwerking van het overlijden krijgen verschillende overheidsorganisaties automatisch bericht via de Basisregistratie Personen.

Dat betekent echter niet dat iedere commerciële organisatie, vereniging of dienstverlener automatisch weet dat iemand is overleden.

Ga daarom niet uitsluitend ervan uit dat alles vanzelf stopt.

Controleer bankafschriften en correspondentie om te ontdekken welke organisaties nog geïnformeerd moeten worden.

Controleer ook de woning

Wanneer de overledene alleen woonde, ontstaan praktische vragen rond de woning.

Denk aan:

  • huur of hypotheek;
  • energiecontracten;
  • water;
  • gemeentelijke zaken;
  • verzekeringen;
  • beveiliging;
  • post;
  • huisdieren;
  • onderhoud.

Zorg in eerste instantie dat de woning veilig blijft en breng in kaart welke noodzakelijke vaste lasten voorlopig doorlopen. Ga bij twijfel na wie deze betalingen namens de nalatenschap mag verrichten.

Een huurwoning hoeft bijvoorbeeld niet dezelfde dag te worden leeggehaald. Neem contact op met de verhuurder om te bespreken welke termijnen en afspraken gelden.

Bij een koopwoning kunnen de erfgenamen met hypotheeklasten en andere vaste kosten te maken krijgen zolang de woning onderdeel van de nalatenschap is.

Vergeet digitale zaken niet

Steeds meer administratie bestaat uitsluitend digitaal.

E-mails, online facturen, cloudopslag en persoonlijke accounts kunnen aanwijzingen bevatten over lopende contracten en bezittingen.

Probeer echter niet zomaar met de DigiD van de overledene in te loggen. Inloggen met de DigiD van een overledene is niet mogelijk. Voor verschillende overheidszaken bestaan speciale procedures en machtigingen voor nabestaanden.

Ook online accounts hebben hun eigen regels voor overlijden.

Maak daarom eerst een overzicht van de gebruikte diensten en kijk vervolgens per aanbieder welke procedure van toepassing is.

Een vooraf gemaakt overzicht kan veel zoekwerk schelen

Veel tijd na een overlijden gaat zitten in het zoeken naar informatie.

Welke verzekeringen waren er? Waar loopt de hypotheek? Welke abonnementen worden betaald? Is er een testament? Waar staan belangrijke digitale gegevens?

Als iemand tijdens zijn leven een nabestaandenmap heeft bijgehouden, kunnen belangrijke documenten, contactgegevens en praktische informatie veel sneller bij elkaar worden gevonden.

Zo’n overzicht neemt de formele afhandeling niet over, maar geeft nabestaanden wel een duidelijk startpunt.

Belastingzaken komen vaak later

Niet alles hoeft in de eerste week geregeld te worden.

De Belastingdienst krijgt bericht van het overlijden en neemt voor verschillende belastingzaken contact op met de nabestaanden of vertegenwoordiger van de erfgenamen.

Voor de inkomstenbelasting over het jaar van overlijden kan een nabestaandenmachtiging worden gebruikt. Met de DigiD van de overledene zelf aangifte doen is niet mogelijk.

Ook erfbelasting kan aan de orde komen.

Voor overlijdens in 2026 geldt dat de aangifte erfbelasting uiterlijk op de datum in de aangiftebrief moet zijn ontvangen. Die datum ligt vanaf 2026 in beginsel twintig maanden na de overlijdensdatum.

Bewaar daarom belastingbrieven en andere officiële correspondentie zorgvuldig.

Wijs zo mogelijk één contactpersoon aan

Wanneer meerdere familieleden betrokken zijn, kan onduidelijkheid ontstaan over wie wat regelt.

Het helpt om één persoon het centrale overzicht te laten bijhouden.

Die persoon hoeft niet alles zelf uit te voeren. Wel kan hij of zij vastleggen:

  • welke organisaties zijn geïnformeerd;
  • welke documenten ontbreken;
  • welke rekeningen zijn betaald;
  • welke afspraken zijn gemaakt;
  • welke zaken nog openstaan.

Een gedeelde takenlijst kan eveneens handig zijn, zolang vertrouwelijke persoonsgegevens niet onnodig met anderen worden gedeeld.

Werk met drie eenvoudige lijsten

Een praktische manier om overzicht te houden is de administratie in drie groepen te verdelen.

Nu regelen

Hieronder vallen zaken die niet kunnen wachten, zoals de eerste formaliteiten en de uitvaart.

Binnen enkele weken regelen

Denk aan bankzaken, verzekeringen, contracten, de woning en het inventariseren van de nalatenschap.

Later afhandelen

Hieronder kunnen bijvoorbeeld belastingzaken, de definitieve verdeling van bezittingen en het opruimen van bepaalde accounts vallen.

Zo voorkom je dat een lange lijst het gevoel geeft dat alles onmiddellijk moet gebeuren.

Niet alles hoeft tegelijk

Na een overlijden bestaat vaak de neiging om zo snel mogelijk alles af te ronden.

Dat is meestal niet nodig.

Sommige zaken zijn dringend, maar voor andere onderdelen bestaat meer tijd. Bovendien kunnen overhaaste beslissingen rond een nalatenschap financiële of juridische gevolgen hebben.

Begin daarom met de noodzakelijke stappen, verzamel vervolgens de administratie en werk daarna systematisch verder.

Een duidelijk overzicht van documenten, contracten, bezittingen en openstaande taken geeft rust en maakt het gemakkelijker om samen met andere nabestaanden te bepalen wat als volgende moet gebeuren.